تحلیل محتوای یک شعرنفرینی

خیلی از آهنگها هست که زیباست .به خاطرریتم و یا تنظیم فوق العاده اما چیزی که از همه اینها مهمتره به نظر من شعره !

اینکه چه شعری و چه محتوایی داره با اون آهنگ انتقال پیدا می کنه . توی این چند ساله شعرهای نفرینی زیاد شده و و به شکلها و فرمهای مختلف اجرا شده اما از سر بعضیهاش نمیشه به راحتی گذشت و اونو فقط یه موج گذرا دونست . یکی از اینها آهنگ «اینو زدم تا بدونی» از مجید خراطهاست که درپست قبل متن کامل شعر را گذاشتم .

این آهنگ یک نمایش کامله و به خواننده تصویری همراه با جزئیات از یک درگیری رمانتیک رو میده که با میزان خشونت زیادی همراهه.  اجرای این خواننده ، با نمایی از یک سیلی محکم شروع می شه و بعد توضیحاتی درباره این زدن .

علتهایی که مطرح میشه : نامناسب بودن موقع رفتن، راضی نبودن مرد به رفتن ، زدن برای یاداوری اینکه چه کسی مرد و تعیین کننده است ،نشان دادن میزان ناراحتی مرد با کتک زدن ،نشان دادن حرمت خانه ای که خود مرد هم به داغون بودن آن معترف است

و مهمترین قسمت آن در ابیات پایانی است که علت این خشونت را نشان دادن مردی و تربیت کردن طرف مقابل به جرم جواب سربالا دادن می داند.

احساس قدرت و تلاش برای حفظ جایگاه سلطه مطلق حتی با توسل به خشونت در همه ابیات شعر به چشم میخوره و برای اینکه مخاطب او را فرد بی رحمی نداند در لابلای آن حرف از پشیمونی و حتی سرزنش خود در قالب»الهی دستم بشکنه» دیده میشه که به نوعی ترحم برانگیز هم باشه و شنونده با آن همراهی کنه .

به احتمال خیلی زیاد سراینده شعر خود آقای مجید خراطها نیست اما اجرای پر احساس و صدای سوزناک در تاثیرگذاری شعر به شدت خودش را نشان می دهد .

این تحلیل محتوای سریع و گذرا و بدون وارد شدن به ابعاد قضیه ؛ فقط با این هدف نوشته شد که کمی به چیزهایی که می شنویم و ممکنه تحت تاثیرشون قرار بگیریم بیشتر فکر کنیم .

شعرهایی که زیر لب می خونیم و یا زمزمه هایی که داریم و موسیقی که حتی موقع رانندگی می شنویم .

همیشه مراقب دریافتهامون باشیم  چون این تصویرها ممکنه در اثر تکرار به واقعیت دربیان و حداقل اونهایی رو که در کنترل خودمونه ، درست انتخاب کنیم .

کز کشیدن تنگ تر گردد کمند

یکی از زیباترین اشعار رابعه قزداری که هنوز بوی عشق و تازگی از آن به مشام اهل دل می رسد :

عشق او بازاند آوردم به بند                         كوشش بسيار نامد سودمند

عشق دريايي كرانه ناپديد                             كي توان كرد شنا، اي هوشمند ؟

عشق را خواهي كه برپايان بري                  بس كه بپسنديد بايد ناپسند

زشت بايد ديد و انگاريد خوب                       زهر بايد خورد و انگاريد قند

توسني كردم، ندانستم همي                            كز كشيدن تنگ تر گردد كمند

عاشقانه ای برای سه نقطه ها …

اگر میشد روزی همه حرفهایی که در پس سه نقطه هاست را بخوانیم …

اگر برنامه رمز شکنی بود که رمز همه این سه نقطه های پر ابهام را می شکست …

اگر فقط کسی بود که سه نقطه هایت را می فهمید …

آن و قت می توانستی…

با او و سه نقطه هایت …

…

مهرنوش محتشمی

عادت می کنیم ؟

مدتها بود که رمان ایرانی نخوانده بودم البته بعد از اینکه وقتی نوجوان بودم چند تا کتاب از «ر. اعتمادی «و «فهیمه رحیمی» خواندم و بعد رمان ایرانی خواندن را برای همیشه فراموش کردم . چند وقت پیش موضوع پایان نامه های ارشد را بررسی می کردم که به موضوعی برخورد کردم با این عنوان : مقایسه و تحلیل محتوای رمان نویسان زن مطرح ایرانو به مقایسه سیمین دانشور و زویا پیرزاد پرداخته بود با دانشور آشنا بودم اما پیرزاد نه ! و چون همیشه کنجکاوم که از همه چیز سر دربیاورم فورا به کتابخانه رفتم و پیرزاد را سرچ کردم و کتاب «عادت می کنیم» را گرفتم و تا زمانی که تمامش نکردم آنرا زمین نگذاشتم البته نه به این خاطر که آنقدر جذاب بود که نمی شد کنارش گذاشت ! نه !

به این خاطر که تا وقتی به صفحه آخر رسیدم همچنان منتظر بودم که داستان شروع شود !!! ولی متاسفانه داستان هرگز شروع نشد و همچنان دو زن که در بنگاه کار می کردند با هم بیرون می رفتند و حرف می زدند و غرغر می کردند و بعد هم نمی دانم چطور شد که ناگهان یکی از آنها با مردی که معلوم نبود از کجا آمده (  به هیچ  عنوان شخصیت پردازی نشده بود ) و چرا عاشق زنی 41 ساله و مطلقه می شود ، تصمیم به ازدواج می گیرد و بعد هم در حالتی فلسفی می گوید که عادت می کنیم . یعنی همه باید عادت کنیم و خلاص !

برایم باور کردنی نبود ! چه چیزباعث شده بود که این کتاب به چاپ سیزدهم برسد ؟؟ چه ویژگی ؟ در نقدهایش خواندم که پیرزاد زنی زنانه نویس است که از دغدغه های زنان می نویسد ! آیا دغدغه زنان فقط شوهر کردن و یا ازدوج مجدد است ؟؟ و یا هماهنگی بین شغل بیرون از خانه و خانه داری و رسیدگی به امور منزل ؟؟

وای به روزی که این رمان  ترجمه شود ! آنگاه چه تصویری از زنان ایرانی ارائه می دهد ؟ فکر نمی کنم با تصویر صد سال پیش که در همه زندگی منتظر خواستگار بودند چندان فرقی کند !

از آن روز دارم به علت محبوبیت و استقبال مخاطبان از این رمان فکر می کنم اما نمی توانم جوابی پیدا کنم ! اگر چیزی به ذهنتان می رسد برایم بنویسید !

‍پ . ن : برای آشنایی با ساختار داستانی رمان عادت می کنیم اینجا را بخوانید !

امام محمد غزالي : بهترين زنها گوسفند ترين آنهاست !

گفتيم كه اين عالم وارسته يعني امام محمد غزالي زنان را به حيوانات تشبيه مي كند و حالا توضيحات ايشان :

«خوك: زني كه به خوي خوك بود خوردن و شكستن داند و شكم آكندن و باك ندارد هر جا كه رود و غم دين و نماز و روزه نخورد و تفكر مرگ و قيامت و ثواب و عقاب و و عد و وعيد و امر و نهي نكند و غافل بود از خشنودي و خشم خداي و نگاه داشتن فرزندان و ادب كردن ايشان و علم قرآن و ادب آموختن و هميشه پليد جامه بود و بوي ناخوش آيند ازو .»

«كپي ( بوزينه ) : همت او جامه هاي گوناگون پوشيدن بود سبز و سرخ و زرد و پيرايه ها و كوهر و مرواريد و زرو سيم . و فخر كردن بر همشيرگان خويش و خويشتن را جاي ساختن پيش شوهر و باشد كه سر وي نه چنان بود كه مي نمايد .»

«سگ : و آن كه به خوبي سگ ماند آن است كه هر وقتي شوي با وي سخن گويد بر وي جهد و بانگ برو زند و جنگ كند مانند سگ . و چون كيسه شوي پر سيم و زر بيند و خانه پر نعمت چون ميوه و گندم و گوشت و آنچه بدين ماند ، شوي را كرامت كند و گويد : جانم فداي تو باد و حق تعالي مكروه تو مرا منماياد و مرگ من پيش از تو باد و چون حال بر خلاف اين بود ، همچون سگ به روي شوهر اندر جهد و دشنام دهد و حسب و نسب او را بنكوهد و بيرونش كند و گويد تو درويشي و آن روز البته خاموش نشود .»

«استر : و آن زن كه خوي استرد دارد تند و حرون بود همچون استر كه بر پل بايستد و نرود و هر چندش مي زني و اين زن همچنان ستيزه كار بود و خود راي و معجب بود .»

«كژدم: و آن زن كه خوي كژدم دارد به خانه همسايگان گردد و غمازي كند و سخن ايشان شنود تا يك ديگران را به جنگ افكند و بياغالد تا عداوت و بغض اندر ميان ايشان افتد و فتنه انگيزد همچون كژدم كه هر جا مي رسد نيش مي زند و نترسد.»

«موش :و زني كه خوي موش دارد دزد بود و از كيسه شوي بدزدد. به خانه همسايگان برد و گندم و جو و آرد و مانند آن بدزددو زنان ريسمان ريش را دهد .»

«كبوتر : و زني كه خوي كبوتر دارد همه روزه مي گردد و هيچ نيارامد و شوهر را همي گويد كه كجا مي روي و از جا مي آيي و با زني ديگر سر داري و با من يكدل و مهربان نيستي و آن نه از مهرباني گويد .»

«روباه : او شوي را از خانه بيرون كند و هر چه بايد بخورد و بخسبد و خويشتن را بيمار سازد و چون شوهر از در درآيد به جنگ آغازد كه چرا مرا در خانه بيمار و تنها بگذاشتي .»

غزالي در اين كتاب خوي زنان مار صفت را توصيف نكرده اما از ساير توصيفات مي توان فهميد كه درباره اش چه فكر مي كرده است و اما گونه زن آرماني غزالي زني است كه انرا با خوي گوسفند توصيف مي كند :

«و زني كه خوي گوسفند دارد مبارك بود همچون گوسفند كه اندر همه چيزهاي وي منفعت يابي، زن نيك هم چنين با منفعت بود و بر اهل و همسايگان رحيم بود و بر خان و مان و فرزندان خويش مشفق و مهربان بود و طاعت دارد خداي را جل جلاله «